Dammen regels: meerdere stukken slaan, dam worden en achteruit
Bij standaard Amerikaans dammen op een bord van 8×8: ja, je kunt meerdere stukken in één beurt slaan, twee, drie of meer, zolang dezelfde schijf steeds een volgend stuk kan slaan. Ja, slaan is verplicht zodra het kan, maar je mag zelf kiezen welke slag je doet. Nee, een gewone schijf kan niet achteruit lopen of slaan; alleen een dam kan dat. Een schijf die de overkant bereikt, wordt dam en zijn beurt is dan afgelopen. Let op: het Nederlandse dammen op 10×10 heeft andere regels, daar slaan schijven wél achteruit.
Mag je bij dammen meerdere stukken in één beurt slaan?
Ja. Als dezelfde schijf na een slag vanaf het vakje waar hij landt nog een tegenstander kan slaan, dan moet je doorgaan in dezelfde beurt. Er is geen limiet: twee, drie of nog meer stukken slaan is samen één zet, en de schijf mag tussen de slagen van diagonaal wisselen. Alle geslagen stukken gaan van het bord.
Mag je drie stukken tegelijk slaan?
Ja, en de regels behandelen dat precies als een dubbele slag: één schijf, één beurt, zoveel slagen als er mogelijk zijn. Een gewone schijf mag tijdens de reeks alleen vooruit slaan, een dam mag vooruit en achteruit slaan. Hetzelfde stuk van de tegenstander mag je in één zet niet twee keer slaan.
Moet je slaan bij dammen?
Ja. Bij standaard dammen is slaan verplicht: als een van je stukken kan slaan, moet je een slag doen in plaats van een gewone zet. Dat gedwongen slaan maakt dammen zo tactisch, want je tegenstander kan je een stuk aanbieden terwijl hij weet dat je het moet nemen.
- Je kiest zelf welke slag. Kunnen twee verschillende schijven slaan, of kan één schijf in twee richtingen slaan, dan kies je wat je wilt.
- Je hoeft niet de meeste stukken te nemen. Bij Amerikaans dammen mag je een enkele slag kiezen, ook als elders een dubbele slag mogelijk is.
- Een begonnen reeks maak je wel af. Halverwege een meervoudige slag stoppen mag niet.
Wat is blazen (huffen)?
In oudere en informele partijen mocht je tegenstander je “blazen” als je een slag miste: hij haalde dan het stuk weg dat had moeten slaan. Blazen hoort niet meer bij de officiële regels. Tegenwoordig wordt een gemiste slag gewoon teruggedraaid en alsnog gedaan. Op GameLake laat het spel geen gewone zet toe als je kunt slaan, dus je kunt er ook niet per ongeluk een missen.
Mag je achteruit bij dammen?
Niet met een gewone schijf. Bij Amerikaans dammen loopt en slaat een schijf alleen diagonaal vooruit, richting de kant van je tegenstander. Hij kan niet een stap terug doen en ook geen tegenstander slaan die achter hem staat, zelfs niet als het vakje erachter leeg is.
Een dam wel. Zodra een schijf dam is, loopt en slaat hij diagonaal in alle vier de richtingen, steeds één vakje per keer. Daarom is de eerste dam vaak een kantelpunt in de partij.
Dam worden: de details
- Wanneer: een schijf wordt dam zodra hij op de overkant landt, met een gewone zet of met een slag.
- Dam worden beëindigt je beurt. Bereikt een schijf de overkant midden in een meervoudige slag, dan stopt hij daar, ook al zou hij als dam nog verder kunnen slaan. Dat kan in je volgende beurt.
- Hoe ver een dam loopt: één vakje diagonaal per stap, vooruit of achteruit. Bij Amerikaans dammen vliegt een dam dus niet over het hele bord.
- Hoeveel dammen: onbeperkt. Met een echt bord maak je een dam door een geslagen stuk van dezelfde kleur bovenop de schijf te leggen.
Veelvoorkomende huisregels
Veel mensen leren dammen thuis, met regels die door de jaren heen zijn veranderd. Voor een gezellig potje is geen van deze regels fout, maar het zijn niet de standaardregels, en ze veranderen de strategie flink.
Standaardregels naast regels die veel gezinnen thuis hanteren.
| Regel | Standaard Amerikaans dammen | Veelgebruikte huisregel |
|---|---|---|
| Slaan | Verplicht | Niet verplicht, of een stuk dat een slag miste “blazen” |
| Schijven die achteruit slaan | Niet toegestaan | Soms toegestaan |
| Zetten van een dam | Eén vakje per keer | Elke afstand over een diagonaal |
| Overkant bereiken tijdens een slag | Beurt is afgelopen | De nieuwe dam slaat door |
| Wie begint | De donkere stukken | Wie je afspreekt |
GameLake volgt de standaard Amerikaanse regels, dus dezelfde gewoontes werken tegen Hops en in elke club- of toernooipartij van dit type.
Internationaal dammen en andere varianten
Het dammen dat de meeste Nederlanders en Vlamingen kennen, is het internationale dammen op een bord van 10×10. Het bord op GameLake is kleiner, 8×8, en volgt de Amerikaanse regels. Dammen is een grote familie van spellen, en een paar van de regels hierboven zijn precies waar de varianten verschillen. Voelden de regels ergens anders anders aan, dan ligt het waarschijnlijk hieraan.
Zo verschillen de belangrijkste varianten op de regels waar mensen het vaakst naar vragen.
| Variant | Bord en stukken | Schijven slaan achteruit? | Dammen |
|---|---|---|---|
| Amerikaans dammen (checkers) / Engels dammen | 8×8, 12 per speler | Nee | Eén vakje per keer |
| Internationaal dammen (Nederlands dammen) | 10×10, 20 per speler | Ja | Elke afstand (“vliegende dam”) |
| Russisch dammen | 8×8, 12 per speler | Ja | Elke afstand |
| Braziliaans dammen | 8×8, 12 per speler | Ja | Elke afstand |
Internationaal dammen kent ook de meerderheidsslag: heb je de keuze uit meerdere slagen, dan moet je de reeks nemen waarmee je de meeste stukken slaat, en wit begint. Bij Russisch dammen wordt een schijf die midden in een slag de overkant bereikt meteen dam en slaat hij als dam verder.
Veelgestelde vragen
Mag je bij dammen meerdere stukken in één beurt slaan?
Ja. Kan een schijf na een slag opnieuw slaan, dan moet hij in dezelfde beurt doorgaan. Dubbele, driedubbele en langere slagen zijn allemaal toegestaan.
Mag je achteruit bij dammen?
Alleen met een dam. Gewone schijven lopen en slaan alleen diagonaal vooruit. Zodra een schijf dam is, kan hij ook achteruit lopen en slaan.
Moet je slaan bij dammen?
Ja, volgens de standaardregels. Als je kunt slaan, moet je dat doen, maar je mag zelf kiezen welke slag je doet als er meer dan één is.
Kun je bij dammen drie stukken in één keer slaan?
Ja. Een schijf blijft slaan zolang er tegenstanders zijn met een leeg vakje erachter, dus driedubbele slagen en langere zijn toegestaan.
Kan een dam achteruit slaan?
Ja. Een dam kan in alle vier de diagonale richtingen slaan en mag vooruit en achteruit slaan combineren in één meervoudige slag.
Beëindigt dam worden je beurt bij dammen?
Ja. Bij Amerikaans dammen stopt een schijf die de overkant bereikt en dam wordt, ook midden in een reeks slagen.