Dama Kuralları: Art Arda Alma, Dama Çıkma ve Geri Gitme
Standart Amerikan damasında: evet, art arda iki taş alabilirsin, aynı taş atlayacak taş bulmaya devam ettiği sürece üç taş da. Evet, alabiliyorsan almak zorundasın, ama hangi almayı yapacağını seçebilirsin. Hayır, normal bir taş geri gidemez ve geriye doğru alamaz; bunu yalnızca dama yapabilir. Karşı sıraya ulaşan taş dama olur ve sırası orada biter.
Damada art arda iki taş alınır mı?
Evet. Bir atlamadan sonra aynı taş indiği kareden başka bir rakip taşın üzerinden atlayabiliyorsa aynı sırada devam etmek zorundadır. Sınır yoktur: çifte, üçlü ya da daha uzun bir atlama tek bir hamledir ve taş atlamalar arasında çapraz yön değiştirebilir. Üzerinden atlanan her taş tahtadan çıkarılır.
Damada art arda üç taş alınır mı?
Evet ve kurallar bunu çifte atlamayla tamamen aynı sayar: tek taş, tek sıra, ne kadar atlama varsa o kadar. Seri boyunca normal bir taş yalnızca ileri doğru atlayabilir, dama ise ileri ve geri atlayabilir. Bir taş tek hamlede aynı rakip taşın üzerinden iki kez atlayamaz.
Damada almak zorunlu mu?
Evet. Standart damada almak zorunludur: taşlarından herhangi biri atlayabiliyorsa normal bir hamle yerine taş almalısın. Damayı taktik bir oyun yapan bu zorunlu alma kuralıdır, çünkü rakibin, alacağını bildiği için sana bilerek bir taş verebilir.
- Hangi almayı yapacağını sen seçersin. İki farklı taş atlayabiliyorsa ya da bir taş iki yöne atlayabiliyorsa istediğini seç.
- En çok taşı almak zorunda değilsin. Amerikan damasında başka bir yerde çifte atlama olsa bile tekli bir atlamayı seçebilirsin.
- Başladığın seriyi bitirmek zorundasın. Art arda almanın yarısında duramazsın.
Üfleme nedir?
Eski ve gündelik oyunlarda bir almayı kaçırırsan rakibin seni "üfleyebilirdi": atlaması gereken taşı tahtadan alırdı. Üfleme artık resmi kuralların parçası değildir. Bugün kaçırılan alma basitçe geri alınır ve onun yerine atlama yapılır. GameLake'te alma varken oyun normal hamle yapmana izin vermez, yani yanlışlıkla kaçıramazsın.
Damada geri gidilir mi?
Normal bir taşla gidilmez. Amerikan damasında taş yalnızca çapraz ileri, rakibin tarafına doğru gider ve alır. Geri adım atamaz ve arkasındaki kare boş olsa bile arkasında kalan bir rakip taşın üzerinden atlayamaz.
Dama gidebilir. Taş dama olduğunda dört çapraz yönün hepsine birer kare gider ve alır. İlk damayı çıkarmanın çoğu zaman oyunun dönüm noktası olmasının nedeni budur.
Dama ve dama çıkma: ayrıntılar
- Ne zaman: taş, normal bir hamleyle ya da atlayarak karşı sıraya indiği anda dama olur.
- Dama çıkmak sırayı bitirir. Bir taş art arda almanın ortasında karşı sıraya ulaşırsa, dama olarak atlamaya devam edebilecek olsa bile orada durur. Bir sonraki sıranda atlayabilir.
- Dama ne kadar gider: her adımda çapraz olarak bir kare, ileri ya da geri. Amerikan damasında dama tahta boyunca uçmaz.
- Kaç dama olabilir: sınır yoktur. Gerçek bir sette, taşın üstüne aynı renkten alınmış bir taş koyarak dama yaparsın.
Yaygın ev kuralları
Pek çok kişi damayı evde, yıllar içinde değişmiş kurallarla öğrenir. Dostça bir oyun için bunların hiçbiri yanlış değildir, ama standart kurallar da değildir ve stratejiyi epey değiştirirler.
| Kural | Standart Amerikan daması | Yaygın ev kuralı |
|---|---|---|
| Taş almak | Zorunlu | İsteğe bağlı ya da almayı kaçıran taşı "üflemek" |
| Taşların geriye doğru alması | Yasak | Bazen serbest |
| Damanın hareketi | Birer kare | Çapraz boyunca istediği kadar |
| Atlamanın ortasında karşı sıraya ulaşmak | Sıra biter | Yeni dama atlamaya devam eder |
| İlk kim başlar | Koyu renkli taşlar | Nasıl anlaşırsanız |
GameLake standart Amerikan kurallarını uygular, yani aynı alışkanlıklar hem Hop'a karşı hem de herhangi bir kulüp ya da turnuva oyununda işe yarar.
Uluslararası dama ve diğer türler
Bu dama, büyük bir dama oyunları ailesinin bir üyesidir ve yukarıdaki kuralların bazıları tam da türlerin ayrıldığı yerlerdir. Başka bir yerde oynadıysan ve kurallar farklı geldiyse nedeni büyük olasılıkla budur.
| Tür | Tahta ve taşlar | Taşlar geriye alır mı? | Dama |
|---|---|---|---|
| Amerikan daması / İngiliz daması | 8×8, 12'şer taş | Hayır | Birer kare |
| Uluslararası dama | 10×10, 20'şer taş | Evet | İstediği kadar gider ("uçan dama") |
| Rus daması | 8×8, 12'şer taş | Evet | İstediği kadar gider |
| Brezilya daması | 8×8, 12'şer taş | Evet | İstediği kadar gider |
Uluslararası damada bir de çoğunluk kuralı vardır: alma seçeneklerin varsa en çok taş alan seriyi seçmek zorundasın; ayrıca ilk beyaz başlar. Rus damasında almanın ortasında karşı sıraya ulaşan taş hemen dama olur ve dama olarak atlamaya devam eder. Türk damasında ise taşlar çapraz değil, düz ileri ve yana gider.
Sık sorulan sorular
Damada art arda iki taş alınır mı?
Evet. Bir taş, aldıktan sonra yeniden atlayabiliyorsa aynı sırada atlamaya devam etmek zorundadır. Çifte, üçlü ve daha uzun atlamaların hepsi serbesttir.
Damada geri gidilir mi?
Yalnızca damayla. Normal taşlar yalnızca çapraz ileri gider ve alır. Dama olduktan sonra geri de gidebilir ve geriye doğru alabilir.
Damada almak zorunlu mu?
Standart kurallara göre evet. Alabiliyorsan almak zorundasın, ama birden fazla alma varsa hangisini yapacağını seçebilirsin.
Damada art arda üç taş alınır mı?
Evet. Arkasında boş kare olan rakip taşlar bulunduğu sürece taş atlamaya devam eder, yani üçlü ve daha uzun atlamalar kurallara uygundur.
Dama geriye doğru alabilir mi?
Evet. Dama dört çapraz yönün hepsine atlayabilir ve tek bir art arda almada ileri ve geri atlamaları birleştirebilir.
Dama çıkmak sırayı bitirir mi?
Evet. Amerikan damasında karşı sıraya ulaşan taş dama olur ve bir atlama serisinin ortasında bile olsa durur.