Rok, Geçerken Alma ve Pat Nedir? Satranç Kuralları

Rok nedir?

Rok, satrançta aynı anda iki taşı oynattığın tek hamledir: şahını ve kalelerinden birini. Tek sırada iki faydalı iş görür: şahı piyonlarının arkasına saklar ve bir kaleyi merkeze yaklaştırır.

Rok nasıl yapılır

• Kısa rok (şah kanadı): şah h kalesine doğru iki kare gider (Beyaz için e1'den g1'e), kale de onun yanındaki kareye atlar (h1'den f1'e). O-O diye yazılır.
• Uzun rok (vezir kanadı): şah a kalesine doğru iki kare gider (e1'den c1'e), kale de d1'e atlar. O-O-O diye yazılır.

Siyah da sekizinci sırada aynı şekilde rok yapar: şah g8'e ya da c8'e, kale f8'e ya da d8'e gider. Turnuva oyunlarında önce şahı, sonra kaleyi tek elle oynatırsın.

Ne zaman rok yapamazsın

Ancak şunların hepsi doğruysa rok yapabilirsin:

1. Şahın bu oyunda hiç oynamamış olmalı.
2. Rok yapacağın kale hiç oynamamış olmalı.
3. Şah ile o kale arasında hiç taş olmamalı.
4. Şahın şu anda şah altında olmamalı.
5. Şah, rakip bir taşın saldırdığı bir kareden geçmemeli.
6. Şah, hamlenin sonunda şah altında kalmamalı.

İnsanların çoğu zaman yasak sandığı ama yasak olmayan bazı şeyler: kale saldırı altında olabilir ve uzun rokta kale saldırı altındaki bir kareden (b1 ya da b8) geçebilir, çünkü yalnızca şahın yolu önemlidir. Daha önce şah altında kaldıysan ama şahı oynatmadan kurtulduysan, sonra yine rok yapabilirsin.

Geçerken alma nedir?

Geçerken alma, Fransızca adıyla "en passant", yani "geçerken". Piyonun ilk hamlede iki kare gidebilmesi yüzünden vardır. Bu kural olmasaydı bir piyon, yalnızca bir kare ilerleseydi onu alabilecek olan bir rakip piyonun yanından sessizce geçip gidebilirdi.

Kural şu: Bir rakip piyon başlangıç karesinden iki kare ilerleyip piyonunun hemen yanına gelirse, senin piyonun onu sanki yalnızca bir kare ilerlemiş gibi alabilir: rakip piyonun atladığı kareye çapraz gidersin ve rakip piyon tahtadan kaldırılır.

• Geçerken yalnızca piyonlar alabilir ve bu şekilde yalnızca piyonlar alınabilir.
• Bunun mümkün olması için piyonunun beşinci sırasında olması gerekir (Beyaz için 5. sıra, Siyah için 4. sıra).
• Bunu hemen, bir sonraki hamlende yapmalısın. Başka bir şey oynarsan fırsat kaçar.
• İsteğe bağlıdır; ancak tek geçerli hamlen buysa, her hamle gibi onu da oynamak zorundasın.

Pat nedir?

Pat, sırası gelen oyuncunun hiç geçerli hamlesi olmadığında ama şahının şah altında olmadığında gerçekleşir. Oyun hemen berabere biter. Bir oyuncunun ne kadar çok taşı olursa olsun, hiçbir taraf kazanmaz.

Bu, rahatça kazanmakta olan pek çok yeni başlayanı yakalar: rakibin bütün taşlarını alırlar, sonra yalnız kalan şahı yanlışlıkla gidecek yeri olmayan bir durumda bırakırlar. İşte klasik örnek:

Çok öndeyken her hamleden önce sor: "Bundan sonra rakibimin geçerli bir hamlesi var mı?" Cevap hayırsa ve şahı şah altında değilse, başka bir hamle bul.

Satrançta oyunun berabere bittiği diğer durumlar

Pat, beraberlik yollarından yalnızca biridir. Karşılaşacağın diğerleri:

• Üç kez tekrar: aynı pozisyon, sıra aynı oyuncudayken üç kez oluşur.
• 50 hamle kuralı: hiç taş alınmadan ve hiç piyon oynanmadan her oyuncunun 50'şer hamle yapması.
• Yetersiz taş: iki taraf da asla mat edemez; örneğin şaha karşı şah ya da şah ve file karşı şah.
• Anlaşma: iki oyuncu da beraberlikte anlaşır.

GameLake'teki satranç, rok, geçerken alma ve piyon terfisi dahil bu kuralların hepsini uygular; böylece onları Hop'a karşı ya da bir arkadaşınla çalışabilirsin. Taşların kendisinde yeni misin? Satranç taşları nasıl hareket eder rehberiyle başla.

Sık sorulan sorular

İlgili rehberler

• SatrançSatranç Taşları Nasıl Hareket Eder? Yeni Başlayanlar İçin
• SatrançSatranç Taşları Nasıl Dizilir? (Çizimlerle)
• Satranç4 Hamlede Mat: Çoban Matı Nasıl Yapılır ve Engellenir?

Tüm oyun rehberleri →