Vast in een sudoku? 6 technieken om verder te komen
Geeft je sudoku geen makkelijke cijfers meer? Noteer dan alle kandidaten voor de lege vakjes en zoek patronen in je notities: een verborgen single (een cijfer dat in een rij, kolom of blok maar in één vakje past), een naakt paar (twee vakjes die alleen maar dezelfde twee cijfers kunnen zijn), een verborgen paar of een wijzend paar (een cijfer dat binnen een blok maar op één lijn kan staan). Elke techniek haalt kandidaten weg, tot er één overblijft.
Eerst: weet je zeker dat je vastzit?
Bij de meeste ‘vastzitmomenten’ heb je gewoon een makkelijke zet gemist. Doe eerst één zorgvuldige ronde voordat je naar geavanceerde technieken grijpt:
- Loop elk cijfer van 1 tot 9 langs in alle negen blokken. Je slaat snel een cijfer over dat je eerder al had gecheckt, maar elk nieuw cijfer op het bord verandert de situatie.
- Check rijen, kolommen en blokken met twee of drie lege vakjes. Zet op een rijtje wat er ontbreekt en test elk vakje.
- Kijk naar het cijfer dat je het vaakst hebt ingevuld. Staan er al acht vieren op het bord, dan vind je de negende meestal snel.
Speel je op papier? Check dan ook op fouten: één fout cijfer eerder in de puzzel kan het hele raster onmogelijk laten lijken. Ben je nieuw met de basis (scannen en singles)? Begin dan met hoe speel je sudoku.
1. Noteer de kandidaten
Kandidaten (ook wel potloodnotities of notities genoemd) zijn de kleine cijfertjes die aangeven wat een leeg vakje nog kan zijn. Schrijf bij elk leeg vakje alle cijfers op die nog niet in de rij, kolom of het blok staan. Dat voelt langzaam, maar bij gemiddelde en moeilijke puzzels werkt bijna elke techniek door patronen in deze notities te spotten.
- Schrijf de notities steeds op dezelfde plek in het vakje (1 linksboven, 9 rechtsonder), dan zie je patronen veel makkelijker.
- Vul je een cijfer in? Haal het dan meteen weg uit de notities van alle vakjes in dezelfde rij, kolom en hetzelfde blok. Verouderde notities zorgen voor de meeste fouten.
- Op GameLake zet je Notities aan om kandidaten in te vullen.
2. Verborgen singles in de notities
Heb je je notities klaar? Zoek dan in elke rij, kolom en elk blok naar een cijfer dat in de notities van maar één vakje staat. Dat cijfer moet daar komen, ook als het vakje nog andere kandidaten heeft. Verborgen singles zijn zonder notities vaak onzichtbaar en met notities juist heel duidelijk.
3. Naakte paren
Hebben twee vakjes in dezelfde rij, kolom of hetzelfde blok allebei precies dezelfde twee kandidaten, bijvoorbeeld 2 en 7? Dan moeten die twee cijfers in die twee vakjes staan, één per vakje. Je weet nog niet welke waar komt, maar je weet wel dat geen enkel ander vakje in die rij een 2 of 7 kan zijn. Streep ze overal elders in de rij door.
Dezelfde logica werkt voor drie vakjes die drie kandidaten delen (een naakt drietal), bijvoorbeeld {3,4}, {4,7} en {3,7}: samen gebruiken ze de 3, de 4 en de 7 op.
4. Verborgen paren
Een verborgen paar is het spiegelbeeld. Staan twee cijfers in een rij, kolom of blok in de notities van alleen dezelfde twee vakjes? Dan moeten die vakjes die twee cijfers bevatten, en kun je alle andere kandidaten wissen uit die twee vakjes.
5. Wijzende paren (blok en lijn)
Kijk binnen één blok waar een bepaald cijfer kan staan. Liggen alle mogelijke vakjes in dezelfde rij (of dezelfde kolom)? Dan moet dat cijfer binnen dit blok in die rij staan, en kan het buiten het blok nergens anders in die rij voorkomen.
Het werkt ook andersom (soms claimen of blok-lijnreductie genoemd): vallen alle kandidaten van een cijfer in een rij binnen één blok? Haal dat cijfer dan weg uit de rest van het blok.
6. Een vaste aanpak voor moeilijke puzzels
- Vul eerst alle makkelijke cijfers in, zonder notities.
- Noteer de kandidaten voor elk leeg vakje.
- Zoek naar verborgen en naakte singles in de notities.
- Zoek naar naakte paren en daarna naar verborgen paren in elke rij, kolom en elk blok.
- Zoek per cijfer naar wijzende paren en blok-lijnclaims.
- Telkens als je iets wegstreept, ga je terug naar stap 3: wegstrepen levert meestal nieuwe singles op.
Heel moeilijke puzzels hebben soms geavanceerdere patronen nodig, zoals de X-Wing (een cijfer dat in twee verschillende rijen maar in dezelfde twee kolommen kan staan). Beheers eerst de technieken hierboven: die gebruik je bij bijna elke gemiddelde en moeilijke puzzel.
Neem even pauze. Na een paar minuten zie je een gemiste single vaak ineens wel, omdat je niet meer steeds dezelfde vakjes in dezelfde volgorde bekijkt.
Op GameLake zijn Gemiddeld-puzzels zo gemaakt dat je paren nodig hebt, en Moeilijk-puzzels zo dat je blok-lijntechnieken zoals hierboven nodig hebt. Zo oefen je elke stap op het juiste niveau. Zit je echt vast? De Hint-knop legt de volgende logische stap uit, in plaats van alleen een cijfer in te vullen.
Veelgestelde vragen
Wat doe je als je vastzit in een sudoku?
Scan alle cijfers van 1 tot 9 opnieuw, noteer dan de kandidaten en zoek naar verborgen singles, naakte paren, verborgen paren en wijzende paren. Elke techniek haalt opties weg tot een vakje er nog maar één heeft.
Moet je gokken in sudoku als je vastzit?
Liever niet. Een goede sudoku heeft één oplossing die je met logica kunt vinden. Als je gokt, riskeer je een fout die je pas veel later merkt.
Wat is een naakt paar in sudoku?
Twee vakjes in dezelfde rij, kolom of hetzelfde blok met dezelfde twee kandidaten en verder niets. Die twee cijfers kun je uit alle andere vakjes van die eenheid wissen.
Wat is een wijzend paar?
Liggen alle mogelijke vakjes van een cijfer in een blok op één rij of kolom? Dan moet het cijfer daar staan, en kun je het buiten het blok uit de rest van die rij of kolom wissen.
Hoe los je moeilijke sudoku’s op?
Gebruik volledige potloodnotities en werk systematisch door paren, wijzende paren en blok-lijnreducties heen. Check na elke eliminatie opnieuw op singles.