Jak grać w warcaby: zasady, ustawienie i damki
Warcaby rozgrywa się na planszy 8×8, a każdy z dwóch graczy ma 12 pionów ustawionych na ciemnych polach trzech rzędów najbliższych sobie. Pion rusza się o jedno pole po przekątnej do przodu, a bije, przeskakując przez pion przeciwnika na wolne pole za nim. Jeśli możesz bić, musisz. Gdy dojdziesz na drugą stronę planszy, pion zamienia się w damkę, która może chodzić także do tyłu. Wygrywasz, gdy przeciwnik nie ma już pionów albo nie może się ruszyć.
Czego potrzebujesz
Do warcabów służy ta sama plansza co do szachów: 64 pola w 8 rzędach po 8, na przemian ciemne i jasne. Używa się wyłącznie 32 ciemnych pól. Każdy gracz ma 12 płaskich, okrągłych pionów w swoim kolorze, czyli razem jest 24 piony. W tradycyjnych zestawach bywają białe i czarne; na GameLake grasz turkusowymi pionami, Hops gra w kolorze kości słoniowej, a piony stoją na ciemnych, śliwkowych polach.
Zwykły pion to po prostu pion (albo „pionek”). Pion, który dojdzie na drugą stronę planszy, zmienia się w damkę. W Polsce gra się najczęściej w warcaby klasyczne na planszy 8×8 (to wersja, którą tu opisujemy, znana też jako angielska) albo w warcaby międzynarodowe na planszy 10×10.
Jak ustawić planszę do warcabów
- Obróć planszę we właściwą stronę. Każdy gracz powinien mieć ciemne pole w lewym dolnym rogu (a jasne w prawym dolnym).
- Ustaw swoje 12 pionów na ciemnych polach trzech rzędów najbliższych tobie: po 4 piony w rzędzie.
- Przeciwnik robi to samo po swojej stronie.
- Zostaw puste dwa środkowe rzędy. To tam rozgrywają się pierwsze ruchy.
Szybki test: jeśli narożne pole po twojej prawej stronie jest ciemne, plansza leży odwrotnie. Wystarczy pamiętać: jasne pole w prawym rogu.
Kto zaczyna?
Według oficjalnych zasad zaczyna gracz grający ciemniejszymi pionami. W luźnych partiach często wybiera się kolor albo rzuca monetą, a potem gra na zmianę. Na GameLake zawsze zaczyna turkus, a ze znajomym możesz zagrać rewanż tyle razy, ile chcesz.
Jak chodzą pionki
Gracze ruszają się na zmianę, każdy jednym pionem. Pion przesuwa się o jedno pole po przekątnej do przodu, na wolne ciemne pole. Nie może iść prosto, na boki ani (dopóki nie jest damką) do tyłu, i nie może stanąć na innym pionie.
Jak bić (przeskakiwanie)
Jeśli pion przeciwnika stoi po przekątnej tuż obok twojego, a pole bezpośrednio za nim jest wolne, możesz go przeskoczyć i zdjąć z planszy. Trzy zasady sprawiają, że warcaby są właśnie takie, jakie są:
- Bicie jest obowiązkowe. Jeśli możesz bić, musisz, nawet jeśli to pułapka. Gdy masz kilka bić do wyboru, sam decydujesz, które wykonasz.
- Bij dalej, dopóki możesz. Jeśli pion po przeskoku może z nowego pola bić jeszcze raz, musi to zrobić. To podwójne bicie (albo potrójne, i tak dalej).
- Piony biją tylko do przodu. Do tyłu mogą bić wyłącznie damki.
Te zasady zaskakują początkujących najczęściej, dlatego każdą z nich pokazaliśmy na diagramach w zasadach warcabów: bicie, damki i ruch do tyłu.
Damki
Gdy jeden z twoich pionów dojdzie do rzędu po drugiej stronie planszy, zostaje ukoronowany: w prawdziwym zestawie przeciwnik kładzie na nim jeden z twoich zbitych pionów, a na GameLake dostaje on złotą koronkę. Koronacja kończy ruch, nawet jeśli pion dotarł tam w trakcie serii bić.
Damka rusza się i bije po przekątnej do przodu lub do tyłu, w tej wersji wciąż o jedno pole naraz (w warcabach 8×8 damka nie przesuwa się przez całą planszę jak goniec w szachach). Ta swoboda sprawia, że damka jest warta dużo więcej niż zwykły pion.
Jak wygrać (i kiedy jest remis)
Wygrywasz, gdy przeciwnik nie może wykonać ruchu w swojej kolejce. Dzieje się tak, gdy zbijesz wszystkie jego piony albo gdy każdy pozostały pion jest zablokowany.
Partia może się też skończyć remisem: gdy obaj gracze się na to zgodzą albo gdy żadna ze stron nie może poczynić postępów. Przepisy turniejowe ograniczają, jak długo wolno grać bez bicia. Na GameLake remisem kończy się partia, w której przez 40 ruchów każdego gracza nie było bicia ani ruchu zwykłego piona, albo gdy ta sama pozycja pojawi się trzy razy.
Warcaby dla początkujących i dzieci: zasady w sześciu punktach
- Po 12 pionów, na ciemnych polach trzech pierwszych rzędów.
- Ruszaj się o jedno pole po przekątnej do przodu, na wolne pole.
- Przeskocz pion przeciwnika, żeby go zbić, i bij dalej, jeśli możesz.
- Jeśli możesz bić, musisz.
- Dojdź na drugą stronę planszy, żeby dostać damkę, która chodzi też do tyłu.
- Zbij wszystkie piony przeciwnika albo zablokuj je, żeby wygrać.
Najszybciej nauczysz się, rozgrywając kilka partii. Na GameLake poziom Łatwy Hopsa robi błędy celowo, gra pokazuje wszystkie dozwolone ruchy, gdy podniesiesz pion, piony, które muszą bić, dostają przerywaną pomarańczową obwódkę, a tryb Naucz mnie podświetla dobry ruch i prostymi słowami tłumaczy, dlaczego. Gdy będziesz gotowy zacząć wygrywać, przeczytaj jak wygrywać w warcaby.
Najczęstsze pytania
Ile pionów jest w warcabach?
Razem 24: po 12 na gracza. Na początku stoją na ciemnych polach trzech rzędów najbliższych każdemu z graczy.
Jak ustawić planszę do warcabów?
Obróć planszę tak, żeby każdy gracz miał ciemne pole w lewym dolnym rogu. Ustaw 12 swoich pionów na ciemnych polach trzech pierwszych rzędów, a dwa środkowe rzędy zostaw puste.
Kto zaczyna w warcabach?
Według oficjalnych zasad zaczyna gracz ciemniejszymi pionami (zwykle czarnymi). Przy luźnej grze często się umawia albo rzuca monetą. Na GameLake zaczyna turkus.
Czy pionki w warcabach mogą chodzić do tyłu?
Tylko damki. Zwykły pion może się ruszać i bić wyłącznie po przekątnej do przodu. Po koronacji chodzi w obie strony.
Co się dzieje, gdy pion dojdzie na drugą stronę planszy?
Zostaje damką, a jego ruch się tam kończy. Damka może chodzić i bić po przekątnej do przodu i do tyłu.
Czy warcaby to to samo co dama?
Tak, „dama” to potoczna nazwa warcabów, a pion po koronacji nazywa się damką. Grę na planszy 8×8 nazywa się też warcabami angielskimi, a na planszy 10×10 warcabami międzynarodowymi.