Satranç Taşları Nasıl Hareket Eder? Yeni Başlayanlar İçin
Her satranç taşının kendine özgü bir hareketi vardır. Kale düz çizgilerde, fil çapraz, vezir her düz ya da çapraz çizgide, şah ise her yöne bir kare gider. At, diğer taşların üzerinden L şeklinde atlar; piyon bir kare ileri gider (ilk hamlesinde iki), ama çapraz alır.
Her taş için geçerli temel kurallar
- Her sırada bir taş oynatırsın. İlk beyaz başlar.
- At dışında hiçbir taş başka taşların üzerinden atlayamaz. Yolda bir taş varsa çizgi orada biter.
- Bir rakip taşın durduğu kareye giderek onu alırsın; alınan taş tahtadan çıkarılır. Kendi taşının üstüne asla gidemezsin.
- Piyon dışındaki bütün taşlar, gittikleri gibi alırlar.
- Kendi şahını şah altında bırakan bir hamle asla yapamazsın.
Her oyuncu 16 taşla başlar (toplam 32): 1 şah, 1 vezir, 2 kale, 2 fil, 2 at ve 8 piyon. Tahtayı henüz dizmediysen satranç taşları nasıl dizilir rehberine bak.
Çizimlerde yeşil noktalar, taşın bulunduğu kareden nereye gidebileceğini gösterir.
Kale
Kale düz bir çizgide istediği kadar kare gider: ileri, geri, sola ya da sağa. Çapraz gidemez. Kaleler, önünde piyon olmayan açık dikey hatlarda en güçlüdür ve aynı yatay ya da dikey hatta birlikte çalışan iki kale çok güçlü bir ikilidir.
Fil
Fil çapraz olarak istediği kadar kare gider. Yalnızca çapraz gittiği için bir fil bütün oyun boyunca aynı renkte kalır: her tarafın bir beyaz kareli, bir siyah kareli fili vardır.
Vezir
Vezir, kale ile filin birleşimidir: düz bir çizgide ya da çapraz boyunca istediği kadar kare gider. Bu da onu tahtadaki en güçlü taş yapar. Yeni başlayanlar veziri çoğu zaman erken çıkarır, ama vezir kolayca kovalanır; bu yüzden önce atlarını ve fillerini geliştirmek genellikle daha kârlıdır.
Şah
Şah her yöne bir kare gider. En önemli taştır: şahın şah altındaysa ve kaçamıyorsa bu şah mattır ve oyun biter. Şah, rakip bir taşın saldırdığı kareye asla gidemez, bu yüzden iki şah hiçbir zaman yan yana duramaz.
Şah oyun boyunca bir kez de rok yapabilir: bir kaleye doğru iki kare gider, kale de onun üzerinden atlar. Koşullar rok, geçerken alma ve pat rehberinde anlatılıyor.
At
At L şeklinde gider: düz bir çizgide iki kare, sonra yana bir kare (ya da bir, sonra iki). Diğer taşların üzerinden atlayabilen tek taştır, yani arada ne olduğu önemli değildir; önemli olan yalnızca ineceği karede kendi taşının olmamasıdır.
İşe yarar bir kalıp: at her zaman başladığı karenin tersi renkte bir kareye iner. Atlar, sekiz kareye ulaştıkları tahtanın ortasında en güçlüdür; köşede yalnızca iki kareye ulaşırlar.
Piyon
Piyon en basit taştır, ama en çok özel kurala sahip olan da odur:
- Düz ileri bir kare gider, asla geri ya da yana gitmez.
- Yalnızca ilk hamlesinde bunun yerine iki kare ileri gidebilir.
- Çapraz alır: sola ya da sağa doğru bir kare ileri. Düz ileri alamaz, bu yüzden hemen önünde bir taş duran piyon sıkışıp kalır.
- Piyon tahtanın karşı ucuna ulaştığında terfi eder: onu kendi renginden bir vezir, kale, fil ya da atla değiştirirsin (neredeyse her zaman vezirle). İlk vezirin hâlâ tahtada olsa bile terfi edebilirsin.
- Bir de özel bir alma şekli var, geçerken alma; bunu rok, geçerken alma ve pat rehberimizde anlattık.
Her taşın değeri
Oyuncular takasları değerlendirmek için kabaca bir puan ölçeği kullanır. Bu bir kural değil, bir ölçüdür (iyi yerleşmiş bir at, gömülü kalmış bir kaleden değerli olabilir), ama bir kaleyi yanlışlıkla bir file vermeni engeller.
| Taş | Hareketi | Olağan değeri |
|---|---|---|
| Piyon | 1 ileri (ilk hamlesinde 2), çapraz alır | 1 |
| At | L şeklinde, taşların üzerinden atlar | 3 |
| Fil | Çapraz, istediği kadar | 3 |
| Kale | Düz çizgide, istediği kadar | 5 |
| Vezir | Düz ya da çapraz, istediği kadar | 9 |
| Şah | Her yöne bir kare | Takas edilemez: kaybetmek oyunu kaybetmektir |
Şah, şah mat ve nasıl kazanılır
Bir taş rakip şaha saldırdığında şah şah altındadır ve oyuncu bir sonraki hamlesinde şahı kaçırarak, saldırının önünü keserek ya da saldıran taşı alarak şahtan kurtulmak zorundadır. Kurtuluş yoksa bu şah mattır ve saldıran kazanır. Şahlar aslında hiçbir zaman alınmaz.
Denemeye hazır mısın? GameLake'te bir taşa dokunduğunda geçerli hamleleri yanar; bu, hamleleri gerçekten öğrenmenin hızlı bir yoludur. Hızlı bir şah matı iş başında görmek için 4 hamlede mat rehberini oku.
Sık sorulan sorular
Satrançta kaç taş vardır?
Toplam 32. Her oyuncunun 16 taşı vardır: 8 piyon, 2 kale, 2 at, 2 fil, 1 vezir ve 1 şah.
En güçlü satranç taşı hangisi?
Vezir, çünkü düz bir çizgide ya da çapraz istediği kadar gidebilir. En önemli taş ise şahtır, çünkü onu kaybetmek oyunu kaybetmektir.
At taşların üzerinden atlayabilir mi?
Evet. At, iki renkten de taşların üzerinden atlayabilen tek taştır.
Piyon geri gidebilir mi?
Hayır. Piyonlar yalnızca ileri gider. Çapraz ileri alırlar ve son sıraya ulaştıklarında başka bir taşa terfi ederler.
Şah taş alabilir mi?
Evet, şah yanındaki herhangi bir karedeki rakip taşı alabilir, yeter ki o taş korunmuyor olsun, çünkü şah hiçbir zaman şah altına giremez.